تبلیغات
فلسفه اخلاق،روانشناسی اخلاق،انسانشناسی،فلسفه غرب - اومانیسم اسلامی؟
فلسفه اخلاق،روانشناسی اخلاق،انسانشناسی،فلسفه غرب
مجتهد شبستری؛«بیایید عقلانی و اخلاقی زیست کنیم.» کانت؛«در بکار گیری فهم خود شهامت داشته باش!»

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اومانیسم اسلامی؟

 

در حال مطالعه کتاب«سمبولیسم در آراء اریک فروم»نوشته آقای شهریار زرشناس بودم که مجبور شدم این نوشته را بنویسم.چرا که اگر با آقای زرشناس آشنا نبودم می گفتم این آقا به هیچ وجه با اومانیسم و روانشناسی آشنائیتی ندارند ولی احساس می کنم تفکرات ضد مدرنیته و همچنین ضد غربی ایشان باعث شده اند که ایشان تا حدودی از مسیر اعتدال خارج شده اند.ایشان در این کتاب که در پی نقد آراء فروم می باشد،بیان می دارد که اریک فروم روانشناسی ماتریالیست است و در مورد انسان دارای تفکراتی مکانیکی می باشد.اما در واقع  نه اریک فروم دارای تفکرات مکانیکی و ماتریالیستی می باشد،و نه ماتریالیست بودن لازمه اومانیسم است.بلکه فروم به مابعداطبیعه کاملاً معتقد می باشد و فیلسوف_روانشناسی وجودگرا می باشد که تمام تلاشش در طول زندگی رفع دغدغه های انسانی و از بین بردن تفکراتی اقتدار گر به نفع باورهای اومانیستیک و انسان گراست و هرچند وی با ادیان ابراهیمی تاریخی«یهود و مسیح»،میانه خوبی ندارد اما همانند کانت و هگل به روح وایدئالیست معتقد است.خداوند را روح این جهان و غایت این عالم می داند و نه صرفاًیک حاکم خودخواهِ مقتدرگرا!

و از سوی دیگر هرچند در تاریخ اومانیسم از افلاطون تاکنون فیلسوفانی ماتریالیست وجود داشته است ولی همانطور که عرض کردم این دلیل بر تعمیم نمی شود و اینکه ما ماتریالیست و مادی گرا بودن را شرط لازمه اومانیسم بدانیم. اومانیسم فروم به خصوص در شناخت طبع و ذات انسانی بدینگونه است که فروم معتقد است انسان خود می تواند کاشف استعدادها و توانائی های درونی خویش باشد و معتقد است که«سنت بزرگ فکر اخلاق انسانی پای بستهای سیستمهای ارزش،بر مبنای مختار بودن و خرد آدمی است.انسان برای خویشتن،ص16»و در مقابل وی معتقد است که سنت اقتدار گرا بطور رسمی استعداد تشخیص نیک و بد را در انسان انکار می کند و به عنوان یک مقام مقتدر آنچه را که برای انسان خوب و بد است تعیین می کند و هنجارهای اخلاقی را مقرر می دارد و این تقریباً همسان است با نظریه اشاعره در اسلام که منکر حسن و قبح عقلی هستند.اما در تفکرات شیعه انسان که مخلوق خداوند است با توجه به خرد و آگاهی خویش، خود می تواند کاشف هنجارها باشد و اگر در شریعت هنجارها مطرح می شوند باید مطابقت با عقل داشته باشند تا قابل اعتماد باشند و ما از عقل با عنوان رسول باطنی یاد می کنیم.انسان در تفکرات اریک فروم موجودی صرفاً ماشینی و رفتارگرا نمی باشد بلکه خود با استفاده از خرد و آگاهی سرنوشت خود را رغم می زند.

در ادامه ما با چند تن از بزرگان اسلام که تفکرات اومانیستیک داشتند آشنا می شویم تا به صورت مختصر با اومانیسم اسلامی در گذشته آشنا شویم.

سه چهره سر شناس
 نیمه‌ی‌ دوم‌ قرن‌ چهارم‌ / دهم‌ كه‌ آل‌بویه‌ حكومت‌ را در اختیار داشتند شاید نقطه‌ی‌ اوج‌ چیزی‌ باشد كه‌ می‌توان‌ آن‌ را «انسان‌ مداری‌» نامید. از آن‌ پس‌ جمّ غفیری‌ از محصّلان‌ مختلف‌ برغم‌ پیش‌ زمینه‌ها و تعهدات‌ دینی‌ گوناگون‌ به‌ «علوم‌ الاوایل‌» و زبان‌ مشتركی‌ كه‌ درباره‌ی‌ آن‌ تبادل‌ افكار گرایش‌ یافتند. برخی‌ از مفسّران‌ این‌ عصر، مانند نتون‌ (2) ، مكتب‌ فلسفی‌ فارابی‌ را پیشرو دانسته‌اند و نفوذ فارابی‌ به‌ راستی‌ از اهمیتی‌ عظیم‌ برخوردار است‌. یقیناً سرلوحه‌ی‌ این‌ عصر به‌ دست‌ او رقم‌ خورد و سزاوار است‌ سلسله‌ سندی‌ را مورد توجه‌ قرار دهیم‌ كه‌ او را به‌ عصری‌ كه‌ بر تحلیل‌ آن‌ مشغولیم‌ متصل‌ كرده‌ است‌، 
نسبت‌ اومانیستهای‌ اسلامی‌ با ارسطو 
اومانیستهای‌ اسلامی‌ همانند پیروان‌ خوب‌ ارسطو علوم‌ را به‌ دو بخش‌ تقسیم‌ می‌كنند، یكی‌ علوم‌ عملی‌ و دیگری‌ علوم‌ نظری‌؛ فقه‌ و كلام‌ را در زمره‌ی‌ بخش‌ اول‌ می‌آورند، كه‌ مؤید این‌ برداشت‌ است‌ كه‌ شكل‌ آموزش‌ مورد بحث‌، صرف‌نظر از طبیعت‌ تعهد دینی‌ كه‌ در بطن‌ آن‌ مطرح‌ است‌ و سنت‌ ادبی‌ای‌ كه‌ آن‌ طبیعت‌ بر شالوده‌ی‌ آن‌ استوار است‌، فرق‌ چندانی‌ با الگوی‌ یونانی‌اش‌ ندارد.
البته‌ ما در اینجا صرفاً نباید به‌ نظریه‌های‌ خاصی‌ كه‌ «انسان‌ انگاران‌» مطرح‌ كرده‌اند نظر كنیم‌. یكی‌ از صور ادبی‌ مخصوص‌ این‌ دوره‌ ساختار «ادبیات‌ حكمی‌» آن‌ است‌، كه‌ شامل‌ كلمات‌ قصار، برهانها، حكایات‌، شرح‌ احوال‌. شرح‌ پدیده‌های‌ طبیعی‌ای‌ می‌شود كه‌ عموماً مبنای‌ محكمی‌ در یونان‌ باستان‌ دارند كه‌ سبك‌ زندگی‌ در ضمن‌ امثال‌ و حكم‌ فرحبخش‌ گذشتگان‌ عرضه‌ شود. مداركی‌ در دست‌ است‌ كه‌ نشان‌ می‌دهند این‌ متون‌ در طیف‌ گسترده‌ای‌ از اقشار رواج‌ داشته‌ است‌ و آنان‌ كه‌ خود می‌دانسته‌اند غالباً از آن‌ متون‌ شاهد مثال‌ می‌آورده‌اند. می‌توان‌ فرض‌ كرد كه‌ بحث‌ جدی‌تر این‌ متون‌ شامل‌ تحلیل‌ و توضیح‌ معانی‌ نقل‌ و قولها و نشان‌ دادن‌ ارتباط‌ آنها با زندگی‌ و اندیشه‌ معاصر می‌باشد. توجه‌ به‌ این‌ سبك‌ نگارش‌ از این‌ جهت‌ مهم‌ است‌ كه‌ زندگی‌ معاصر در جهان‌ اسلام‌ را به‌ تمدن‌ رسمی‌ در بستر یك‌ شبكه‌ی‌ جهانی‌ ظاهراً پیوسته‌ مبتنی‌ بر خرد جاویدان‌ پیوند می‌زند؛ عنوان‌ یكی‌ از كتابهای‌ ابن‌مسكویه‌ « جاودان‌ خرد » است‌. بنابراین‌، وصف‌ «انسان‌ مدار» ظاهراً وصفی‌ بسیار سزاوار است‌
اومانیسیم‌ با قیداسلامی‌ یعنی‌ چه‌؟ 
اومانیسم‌ اسلامی‌، با قید اسلامی‌ بودن‌ آن‌ برای‌ متفكران‌ مسلمانی‌ كه‌ به‌ ابن‌مسكویه‌ ختم‌ می‌شود به‌ كار می‌رود. در واقع‌ الزامات‌ دینی‌ مسلمانان‌، ایشان‌ را به‌ جامعه‌ای‌ كه‌ عضوی‌ از آن‌ هستند نزدیك‌تر می‌كند. شعائر دینی‌ فعالیت‌ ایشان‌ را در بطن‌ آن‌ جامعه‌ معین‌ می‌كند و روابط‌ ایشان‌ را با دیگران‌ بیان‌ می‌دارد، و بدیهی‌ است‌ كه‌ در درون‌ چنین‌ اجتماعی‌ دین‌ نقش‌ برجسته‌ای‌ را ایفا می‌نماید. شاید در برخی‌ اجتماعات‌ دین‌ اهمیت‌ كمتری‌ داشته‌ باشد، یا حتی‌ هیچ‌ اهمیتی‌ نداشته‌ باشد. علاوه‌ بر این‌، در جوامعی‌ كه‌ دارای‌ ادیانی‌ متفاوت‌ هستند برای‌ اینكه‌ شخص‌ بتواند در مسالمت‌ به‌ سر برده‌ و اعمال‌ مدنی‌ عادی‌ خود را كه‌ مددكار یك‌ وجود صلح‌آمیز است‌ انجام‌ دهد لازم‌ است‌ تكالیفی‌ را كه‌ آن‌ ادیان‌ مشخص‌ كرده‌اند به‌ جا آورد. چنانچه‌ شخص‌ وظایف‌ متعارف‌ خود را به‌ جا آورد نه‌ تنها زندگی‌ را برای‌ او آسوده‌تر می‌كند بلكه‌ همچنین‌ ارتقاء اندیشه‌ی‌ او را به‌ سوی‌ سطوح‌ عالی‌تری‌ از تجرید ممكن‌ می‌سازد.
در اینجا بدنیست‌ اشاره‌ كنیم‌ كه‌ در مذهب‌ نو افلاطونی‌ (كه‌ همه‌ی‌ پیروان‌ فارابی‌ با آن‌ مأنوس‌ بودند،) به‌ سهولت‌ می‌توان‌ برای‌ اندیشه‌، قابلیت‌ سیر در مراتب‌ گوناگون‌ را در نظر گرفت‌ تا حدّی‌ كه‌ با مجرّدترین‌ مرتبه‌ای‌ كه‌ ما انسانها قابلیت‌ آن‌ را داریم‌ متحد شود. اما تردیدی‌ نیست‌ كه‌ این‌ طرح‌ از تكامل‌پذیری‌ اندیشه‌ در وهله‌ی‌ اول‌ با تصور دینی‌ فاصله‌ دارد، و بلكه‌ از یك‌ متن‌ فلسفی‌ برخاسته‌است‌ كه‌ هدف‌ آن‌ مصالحه‌ی‌ دیدگاه‌ خاص‌ افلاطونی‌ و ارسطویی‌ است‌. مذهب‌ نوافلاطونی‌ این‌ مناسبت‌ را دارد كه‌ از آن‌ كاملاً بهره‌برداری‌ دینی‌ بشود، زیرا از اتصال‌ میان‌ این‌ جهان‌ با خالق‌ آن‌ تبیینی‌ به‌ دست‌ می‌دهد كه‌ می‌تواند با بافتهای‌ دینی‌ كاملاً متفاوت‌ به‌ خوبی‌ وفق‌ پیدا كند.
از سوی‌ دیگر دین‌ اسلام‌، بنا به‌ رأی‌ غالب‌، بهترین‌ زبان‌ را برای‌ بیان‌ حقایق‌ فلسفی‌ واجد است‌ و فارابی‌ و پیروان‌ او استدلال‌ می‌كنند كه‌ مسلمانان‌ نسبت‌ به‌ غیر مسلمانان‌ مزیتی‌ دارند و آن‌ اینكه‌ دین‌ آنها از دیدگاه‌ سیاسی‌ به‌ نحو بسیار ماهرانه‌ای‌ سازمان‌ یافته‌ است‌. با این‌ حال‌، آنچه‌ «انسان‌ مداران‌» اسلامی‌ می‌باید بپذیرند این‌ است‌ كه‌ متفكران‌ كلاسیك‌ می‌توانستند اندیشه‌ی‌ خود را در امتداد خطوطی‌ مناسب‌ تكمیل‌ كنند، حیتثی‌ بدون‌ استمداد از وحی‌ الهی‌،آن‌ هم‌ درست‌ به‌ طریقی‌ اسلامی‌؛ هر چند آنها بر این‌ اعتقاد بودند كه‌ فلسفه‌ منشأی‌ الهی‌ داشته‌ است‌ و از طریق‌ انبیاء سلف‌ آورده‌ شده‌ است‌. چیزی‌ كه‌ در طول‌ قرون‌ و اعصار تا زمان‌ یونان‌ باستان‌ دگرگون‌ شده‌ است‌ این‌ است‌ كه‌ ادیانی‌ منبعث‌ شده‌اند كه‌ به‌ مسیر كمال‌ با فصاحت‌ بیشتری‌ پرداخته‌اند، به‌ ویژه‌ برای‌ بخشهایی‌ از جامعه‌ كه‌ صرفاً قادرند قسمتی‌ از این‌ مسیر را بپیمایند، لكن‌ طبیعت‌ ذاتی‌ آن‌ كمال‌ نظری‌ دگرگون‌ ناشده‌ باقی‌ مانده‌ است‌

the best pills for hair loss
25 مهر 97 10:57
This is a topic that is near to my heart... Many thanks!
Where are your contact details though?
products to stop hair loss
25 مهر 97 05:58
I really like reading a post that can make people think.

Also, many thanks for permitting me to comment!
bonus de casas de apostas
19 مهر 97 18:04
I'm really enjoying the design and layout of your site.
It's a very easy on the eyes which makes it much more
enjoyable for me to come here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme?

Excellent work!
diätpillen welche helfen wirklich
19 مهر 97 17:58
Right here is the perfect web site for anybody who
wants to find out about this topic. You realize a whole lot its almost tough to argue with you (not
that I actually will need to…HaHa). You definitely put a
brand new spin on a topic that has been discussed for decades.
Excellent stuff, just excellent!
abnehmpillen
19 مهر 97 17:42
For most up-to-date news you have to go to see
internet and on internet I found this site as a most excellent web page for most recent updates.
bonus de casas de apostas
19 مهر 97 17:36
You should take part in a contest for one of
the finest blogs on the web. I will highly recommend this blog!
bonus casas de apostas
19 مهر 97 17:02
This is the perfect website for anyone who really wants to understand this topic.
You realize so much its almost hard to argue with you (not that I really will need to…HaHa).
You definitely put a brand new spin on a subject
which has been written about for many years.
Wonderful stuff, just wonderful!
casas de apostas com bonus
19 مهر 97 15:48
I am truly happy to read this weblog posts which contains lots of helpful information, thanks for providing these kinds of
data.
Cryptocurrency Institute
16 مهر 97 21:19
Everyone loves it when individuals get together and share
thoughts. Great site, keep it up!
Milf Selfies
13 مهر 97 11:54
Very great post. I just stumbled upon your weblog and wanted to mention that I've
really loved browsing your weblog posts. In any case I
will be subscribing for your rss feed and I'm hoping you
write again very soon!
buy cialis pills online
11 مهر 97 13:17

Beneficial forum posts. Kudos.
import cialis viagra or cialis does cialis cause gout cialis canada on line tadalafil 20mg generic cialis with dapoxetine price cialis best cialis generique we use it 50 mg cialis dose cialis 20 mg
Buy cialis
9 مهر 97 10:58

Superb information. Thanks a lot.
buy cialis online legal achat cialis en suisse when will generic cialis be available click here take cialis cialis 5 mg effetti collateral cost of cialis per pill look here cialis order on line cialis price in bangalore cialis generico en mexico cialis 5mg billiger
Free auto approve list 9-28-2018
7 مهر 97 07:08
I’m working on a new list. I’m hopeful
that this one will be much bigger. I made some announcements about my future site plans.
I’m going to be adding some new stuff soon. You’ll
definitely want to stay tuned for that. Thanks for your time
and have a good weekend!
bonus casas de apostas
6 مهر 97 18:25
hello there and thank you for your information – I have certainly picked up anything new from right here.
I did however expertise a few technical issues using this web site, since I experienced to reload
the web site many times previous to I could get it to load correctly.
I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times
will often affect your placement in google and could damage your high quality score if
ads and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my e-mail and can look
out for much more of your respective interesting content.

Make sure you update this again soon.
melhores programas de afiliados
5 مهر 97 17:05
This is my first time pay a visit at here and i am in fact happy to read all at one place.
Top 10 Health Affiliate Programs
5 مهر 97 13:57
These are truly enormous ideas in about blogging.
You have touched some nice factors here. Any way keep up wrinting.
Free auto approve list 9-25-2018
5 مهر 97 01:34
I added a new blog post yesterday. There’s a smaller list than usual
in it. I’m currently working on a bigger list. It’s going to take some time to compile
it. I hope all of you are having a good week. I’m planning on doing some
design changes to my site. I’m also thinking about adding some new things too.
I’ll talk more about that in the days and weeks to
come.
north west pharmacy canada
1 مهر 97 10:20

You expressed that effectively!
canadianpharmacy online pharmacy buy viagra online usa canadian rx world pharmacy canadian mail order pharmacies canadian online pharmacy pharmacy times canadian pharmacy online 24 safe canadian online pharmacies Canadian Pharmacy USA
Auto approve list
29 شهریور 97 14:28
I’m compiling my latest list. I’m sorry there hasn’t been any recent updates.
I’ve had some problems building the list along the way. I’ll talk
more about that at a later date.
http://viagravipsale.com/
28 شهریور 97 07:02

Wow a good deal of excellent info!
cuanto cuesta cialis yaho cialis uk buy online cialis 5mg brand cialis nl tadalafil generic cialis dosage cialis vs viagra cialis tadalafil online cuanto cuesta cialis yaho chinese cialis 50 mg
canadianpharmacyies.com
13 شهریور 97 15:54

You've made your point pretty well!!
buy viagra india buy viagra online from canada where to buy viagra online safely online cheap viagra how buy viagra online where can i buy viagra over the counter can i buy viagra online viagra order online pharmacy how to get a viagra prescription
cialissi.com
12 شهریور 97 13:30

Wow many of useful facts!
legalidad de comprar cialis cialis reviews effetti del cialis achat cialis en europe buying brand cialis online preis cialis 20mg schweiz india cialis 100mg cost cost of cialis per pill cialis herbs tadalafil 20mg
cialisda.com
11 شهریور 97 21:03

You said this perfectly.
canadian drugs generic cialis non 5 mg cialis generici achat cialis en suisse cialis generic tadalafil buy cialis 10mg prix pharmaci achat cialis en europe online cialis generic for cialis achat cialis en suisse get cheap cialis
viabiovit.com/viagra-side-effects-eyes.html
23 مرداد 97 08:40

Point effectively applied!.
buy viagra in china buy canadian viagra online buy viagra online usa order viagra uk viagra cheap buy buy cheap viagra generic online how to buy viagra without prescription viagra to buy online buy real viagra online without prescription online viagra no prescription
Cialis 20 mg
7 خرداد 97 13:46

You expressed that very well!
cialis australia org cialis 5 mg effetti collateral cialis pills in singapore cialis 100 mg 30 tablet cialis 5 mg funziona order generic cialis online cialis 20mg prix en pharmacie wow cialis tadalafil 100mg rx cialis para comprar cialis dose 30mg
Generic for viagra
5 اردیبهشت 97 22:05

Regards! Good information!
viagra cheap buy buying viagra on line uk viagra prices viagra uk price viagra from usa pharmacy cheap viagra online cheap viagra online where can i buy viagra online safely can you buy viagra without prescriptions buy viagra cheap online
Buy generic cialis
18 فروردین 97 22:58

Helpful write ups. Thanks!
wow cialis tadalafil 100mg cialis manufacturer coupon cialis cipla best buy no prescription cialis cheap cialis kaufen cialis venta a domicilio generic low dose cialis where do you buy cialis order a sample of cialis opinioni cialis generico
Cialis prices
3 فروردین 97 01:30

Fantastic facts. Appreciate it.
click now cialis from canada prices on cialis 10 mg cialis en 24 hora prices for cialis 50mg cialis dosage recommendations buy cialis sample pack cialis farmacias guadalajara cialis arginine interactio cialis diario compra recommended site cialis kanada
Do you get taller when you stretch?
13 مرداد 96 20:59
As the admin of this website is working, no doubt very shortly it will be famous, due to its feature contents.
cookeivehnfqivv.exteen.com
8 تیر 96 14:23
If you desire to increase your know-how just keep visiting this web page and be updated with the latest information posted
here.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

با سلام
مطالب این وبلاگ صرفاً نوشته هائی در زمینه فلسفه اخلاق می باشند و تلاش شده است تا از دست نوشته های شخصی و مقالاتی که در سایت های دیگر ارائه شده اند استفاده شود تا اخلاق را با نگاهی فلسفی بیان سازیم.روانشناسی،انسان شناسی و فلسفه،علومی می باشند که فلسفه اخلاق از آنها تغذیه می نماید و ما به این دلیل به این مطالب در این وبلاگ خواهیم پرداخت.در نهایت ما برآنیم که به روشنگری اخلاقی در جامعه بپردازیم در حد وسع ناچیز خودمان و در این راستا خواننده محترم را از هر گونه برداشت سیاسی و حزبی نهی میکنیم.
با تشکر مدیریت وبلاگ
مدیر وبلاگ : حسین شعبانی اردهالی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان